Hrabia Stanisław Dąmbski

Nasz patron - doktor praw, poseł na sejm galicyjski, senator II Rzeczpospolitej

Hrabia Stanisław Dąmbski jest patronem Szkoły Podstawowej w Rudnej Wielkiej.

Urodził się w Rudnej 28 XII 1865 roku w rodzinie szlacheckiej.

Jego ojcem był hrabia Józef Dąmbski z Dąbia herbu Godziemba. Matką była hrabina Zofia Trzecieska z Trzecieszy herbu Strzemię. Ożenił się z hrabiną Antoniną Zaleską z Otoka herbu Dołęga. Z tego związku urodziło się cztery córki: Maria, Zofia, Aleksandra i Izydora.

Rodzina Dąmbskich wywodziła się z Lubrańca i do czasów rozbiorów mieszkała na Kujawach. Na przełomie XVIII i XIX w. klan Dąmbskich osiedlił się w Rudnej Wielkiej, koło Rzeszowa.

Nasz Patron ukończył studia i uzyskał tytuł doktora praw na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po ukończeniu studiów zaczął gospodarować w rodzinnym majątku Rudna. W chwili objęcia gospodarstwa na należących do niego polach znajdowały się dwie (lub trzy) karczmy. W trosce o podniesienie rozwoju oświaty wśród mieszkańców wsi i jednocześnie zapobiegając pijaństwu hrabia Stanisław Dąmbski zlikwidował karczmy, a na ich miejsce wybudował szkoły w Rudnej Wielkiej i Pogwizdowie. Pracował również społecznie starając się podnieść poziom rolnictwa w powiecie. Zajmowane stanowiska pozwoliły mu uzyskać zgodę czynników rządowych (które były w owym czasie w Austrii) na utworzenie parafii w Rudnej (oddzielonej wtedy od parafii w Świlczy). Stanisław Dąmbski ofiarował teren pod budowę kościoła, plebanii, ochronki oraz na założenie cmentarza. Kościół, do którego powstania bardzo się przyczynił, został między innymi zbudowany z cegły z polowej cegielni rudniańskiej.

Organizację pracy w majątku ziemskim Rudna w powiecie rzeszowskim w latach 30. XX wieku opisał w swym artykule Wiktor Polak w TRZCIONCE nr 31 na stronach 43-44.

Po uzyskaniu niepodległości przez Polskę Stanisław Dąmbski został senatorem Rzeczypospolitej.

Zmarł już w czasie II wojny światowej: 29 III 1941 roku. Został pochowany w rodzinnym grobowcu w Rudnej Wielkiej.

W rodzinnym grobowcu jest też pochowana Jego córka: Izydora Dąmbska -filozof, logik, epistemolog i wielka patriotka. Zbigniew Herbert napisał wiersz jej poświęcony zatytułowany "Potęga smaku".

GALERIA OBRAZÓW RODZINY DĄMBSKICH:

Z Rzeszowem związana jest od 1903 roku, kiedy decyzją Stanisława Dąmbskiego z Rudnej złożona została w formie depozytu w salach ratusza i udostępniona społeczeństwu. Pomniejszona w 1929 roku o blisko 100 obrazów, przewiezionych po prawnym ustaleniu własności Galerii do Ossolineum we Lwowie, liczy obecnie, wraz z częścią w Rudnej, 162 obrazy oraz 39 sztychów G. Octavianiego z Loggi Watykańskich Rafaela.

Jest ona "skarbem Podkarpacia"

Artykuł w dziale: KULTURA I DZIEDZICTWO NARODOWE napisany przez panią Olgę Rusin-Przywarę pod tytułem "Dzieje Galerii Dąmbskich" ukazał się w TRZCIONCE nr 54 (strony 47-49).

Co roku świętujemy Dzień Patrona, a w roku 2010 obchodziliśmy 145. rocznicę urodzin naszego Patrona. Z tej okazji otrzymaliśmy list od prawnuczki S.Dąmbskiego- pani profesor Barbary Judkowiak wraz ze zdjęciami małego, pięcioletniego, Stanisława Dąmbskiego. Również kopię dokumentu Yad Vashem. Cytat z listu: "Oto dwie wychowane tu córki Patrona (w Rudnej Wielkiej)- Aleksandra Dąmbska ps. AK Rudecka i Maria Brykczyńska z mężem Marcinem, otrzymują tytuł Sprawiedliwy pośród Narodów Świata za narażenie własnego życia dla ratowania dzieci żydowskich skazanych na zagładę przez hitlerowskiego okupanta. Ich ojciec, Stanisław Dąmbski, byłby dumny, że zdały najwyższy egzamin - z bycia przyzwoitym - na najlepszą ocenę. Dobrze odrobiły tę jego lekcję, iż każdy z nas osobiście odpowiada za to, co zrobi ze sobą jako człowiek, ile jest w stanie zaryzykować dla drugiego, nie tylko zresztą w sytuacjach tak ekstremalnie trudnych jak wojna. Nie zapominajmy tego prostego przesłania"

(1/30): Hrabia Stanisław Dąmbski- senator II RP (2/30): Grobowiec rodziny Dąmbskich w Rudnej Wielkiej
(3/30): Drzewo genealogiczne (4/30): Drzewo genealogiczne
(5/30): Drzewo genealogiczne (6/30): Drzewo genealogiczne
Galernik - Jak zrobić galerię zdjęć - Twoja własna Internetowa Galeria Zdjęć - Kreator - Publikowanie - Tworzenie - GIF, JPG, PNG